Çocuk

Oyuncak Seçiminde Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar Nelerdir?

Oyuncaklar, çocukların yaşamlarının ilk yıllarından itibaren hep yanlarında gezdirdikleri sevgili dostları. Sadece eğlenme aracı değil, aynı zamanda birer eğitim aracı. Çocukla çocuk olmak ve onu anlamak. Birçok anne ve babanın başarmak isteyip de başartmakta zorlandığı bir kavramdır. Çocuğun diliyle konuşmak, onu anlamaya çalışmak, belki de bir kucak dolusu oyuncak almaktan daha doğru bir davranıştır kuşkusuz.

Ama bir gerçeği de göz ardı etmemek gerekir. Oyuncaklar yavrunuzun hayal dünyasını ve zihinsel gelişimini doğrudan etkiler. Bu yüzden onlara “sevgi” yanında zaman zaman oyuncaklar da hediye etmelisiniz. Çünkü çocuğunuzun hayatı tanıması, yaşamla ilgili denemeler yapması, dünyaya ait yeni objeleri tanıyıp keşfetmesi genelde oyun yoluyla gerçekleşir.

 Birçoğumuz geriye dönüp baktığımızda anılarımızda kalan küçük ayıyı, semt pazarından alınmış plastik arabayı veya annemizin makyaj çantasından alıp da aynanın karşısına geçip bir güzel yüzümüzü boyadığımız rujları hatırlarız. Çünkü o küçük ayı bize doğa sevgisini, pazardan alınmış plastik araba yaşamsal güçlükleri, yüzümüzü boyadığımız rujlar ise kadınsı duyguları aşılamıştır. Ancak günümüzde birçok anne baba oyuncak seçiminde nelere dikkat edilmesi gerektiğini, çocuğuna hangi yaşta hangi oyuncağı seçeceğini bilemez.

Genellikle oyuncakçı dükkanına girdiğimizde vitrinlerdeki renk renk çeşit çeşit oyuncakların cazibesine kapılır ve çoğu zamanda yanlış seçim yaparız. Bu araştırma dizimizde, oyuncak seçiminde nelere dikkat etmeniz gerektiğini, çocuğunuzun yaşına ve gelişim kapasitesine uygun olarak doğru seçimi nasıl yapacağınız bulacaksınız. Bu ay, özellikle dikkat gerektiren 0 – 3 yaş grubuyla dizimize başlıyoruz.

Çocuğunuzun yaşına uygun oyuncak seçin

Öncelikle şunu belirtmekte yarar var. Çocuğunuzun yaşına uygun olmayan oyuncaklar, yarardan çok zarar getirir. Bu konuyu fiziksel ve psikolojik zararlar olarak iki ana başlık altında toplamak mümkün. Mesela, 2 yaşındaki bir çocuğunuza daha büyük bir yaşa yönelik oyuncak verdiğinizde onu kendi ellerinizle tehlikeye atmış olursunuz. Çünkü bilinci henüz gelişmemiş olan bir çocuk, içgüdüsel olarak eline aldığı her şeyi ağzına götürecektir. Böylelikle elindeki bebeğin ayakkabısını ve saçındaki tokayı yutabilir. Bu olayı fiziki bir zarar olarak algılayabiliriz.

Bunun yanı sıra psikolojik zararlar da yaşamsal olarak çocuğumuzun geleceğini etkilemektedir. Buna bir örnek verirsek, çocuk elindeki oyuncakla yapması gerekenleri beceremediğinde kendini kötü hissedecek ve doğal olarak da kendine olan güveni azalacaktır. Bu yüzden oyuncak seçiminde ürün kutularının üzerindeki yaş grupları son derece önemlidir.

Çocuğunuzun sağlığı için: CE standardı

Hiç kuşku yok ki, her anne baba için yavrusunun sağlığı her şeyden önce gelir. Bu yüzden oyuncak seçiminde de çocuğunuzun güvenini ve sağlığını düşünmelisiniz. Herhangi bir mağazadan oyuncak seçerken kutuların üzerindeki Avrupa Topluluğu Standardına uygun olduğunu gösteren “CE” armalarının bulunup bulunmadığına bakmalısınız.

Bu armalar, satılan oyuncağın renk, koku, doku ve alerji gibi testlerden geçtiğini göstermektedir. Uzmanlar, “CE” arması bulunan oyuncakların çocuk için hiçbir zarar teşkil etmediğini belirtiyorlar. Ayrıca Uzakdoğu ülkelerinden ithal edilen oyuncakların çoğunda “CE” armasının bulunmadığına dikkat çeken uzmanlar, anne ve babaları dikkatli olmaları konusunda uyarıyorlar. Siz siz olun, ucuz oyuncak alayım derken yavrunuzun sağlığını sakin ola ki tehlikeye atmayın.

İyi bir oyuncak nasıl olmalıdır?

İyi bir oyuncakta aranılan en önemli özellik, güvenli ve dayanıklı olmasıdır. Bilindiği gibi 0 – 3 yaş grubu arası çocuklar kırılacağını hiç düşünmeden ellerine geçen her oyuncağı atarlar. Çoğu zaman, plastik oyuncakların keskin ve delici yönleri kendilerine zarar verir. Önemli olan, oyuncağın kırılmaması ya da kırıldığı zaman sivri parçalarının çıkmamasıdır. Çocuklarımızın özellikle bebeklik döneminde en hoşlarına giden şey, oyuncakları ağızlarına götürmektir. Bu nedenle yavrunuzun sağlığı açısından oyuncağın zehirli boyadan yapılmaması ve boyanın üründen çıkmaması son derece önemlidir. Kumaş yüzeyleri kir tutmamalı, yıkanabilir özelliğe sahip olmalı ve tüyleri kopmamalıdır. Bazı oyuncaklarda küçük parçalar da bulunabilir. Çocuğunuz bu parçaları aldığı zaman dişlerine ve damağına zarar verebilir, hatta yutabilir. Bu nedenle 0 – 3 yaş grubu oyuncaklar son derece yuvarlak hatlı olmalı ve ucu sivri çapaklar bulunmamalıdır.

Çocuğunuzu oyuncağa boğmayın

Çalışan anne ve babalar genellikle “Çocuğumu ihmal ediyorum” duygusuna kapılıp, ona kendilerini affettirmenin en güzel yolunun oyuncak hediye etmek olduğunu düşünürler. Oysa bu davranış çok yanlıştır. Oyuncak çeşidinin bol olması, çocuğunuzun dikkatini dağıtacağı gibi zaman içinde onu doyumsuzluğa itecektir. Böylece ilerleyen zamanlarda alınacak oyuncaklar, eski cazibesini kaybedecektir. Oysa az ve öz oyuncak, çocuğunuzun gelişimini olumlu yönde etkileyecektir.

Yavrunuza bol çeşitli oyuncaklar alıp, evinizi oyuncak dükkanına çevireceğiniz yerde, “sevgi” ve “ilgi” göstererek “ihmal” duygusunu yenmeyi deneyin. Bu davranış hem sizin açınızdan hem de çocuğunuzun ruhsal durumu açısından son derece yararlı olacaktır.

Anne ve baba çocuklarıyla oyun oynamalı mı?

Aslına bakarsanız yemek yedirmekten ninni söylemeye kadar yapılan bir dizi işlem, oyunun birer parçasıdır. Çocuk oyun oynayarak yemek yemesini, ninni söylerken uyumasını öğrenir, hatta küçük yaştaki çocuklar emir almayı sevmedikleri için, doğru ile yanlışın ayrımını bile aile büyükleriyle oyun oynayarak öğrenir.

Anne ve babaların da çocuğunun oyuna katılması, çocukların gelişimi açısından son derece önem taşır. Mesela oyuncaklarını anne ve babalarıyla paylaşmayı öğrenen çocuk sosyal konumda diğerlerine oranla farklılıklar gösterir. En önemlisi bu durum 0 – 3 yaş grubu çocuklarda bencillik duygusunu üzerinden atmasını sağlar.

Oyuncak seçimi çocuğunuza bırakın

Çocuğun oyuncak dünyasında dikkat edilmesi gereken bir başka unsur ise, oyuncağın seçimidir. Bu hatayı genelde birçok anne baba yapar. Eğer bir oyuncak almayı düşünüyorsak, çocuktan fazla bizim fikrimiz önemlidir. Burada unuttuğumuz bir şey var, o da alınan oyuncağın çocuk tarafından sevilmesinin önemli olduğudur. 0 – 3 yaş için bu pek mümkün değil ama daha ileriki yaşlarda çocukların kendi oyuncak seçimlerini kendileri yapmaları gerekir. Bu çocuğun kişiliğinin gelişimi ve kendi kararlarını verebilmeyi öğrenmesi açısından önemlidir.

Bırakın çocuklarınız oyuncaklarını kendileri seçsinler

Ama siz de onları doğru yönlendirin. Örneğin beğenilen oyuncağın bir veya birkaç değişik versiyonu varsa, çocuğa bunun yerine daha değişik bir oyuncak almayı tavsiye edebilir. 0 – 3 yaş grubunda oyuncağı sizin seçmeniz gerekiyorsa, o zaman dikkat etmeniz gereken bir nokta var. Özellikle sarı, kırmızı, yeşil ve mavi canlı renkleri tercih etmeniz. Çünkü 0 – 3 yaş grubu arası çocuklar, görme duyuları yeni geliştiğinden pastel renkler yerine daha canlı oldukları için bu renkleri seçerler. Pazardan alacağınız oyuncaklara dikkat edin

Pazardan alacağınız oyuncakların çocuğunuzun sağlığını tehlikeye atabileceğini sakın aklınızdan çıkarmayın. Gerçi 7 yaşındaki bir çocuk için riski daha azdır. Ancak 0 – 3 yaş grubu için çok tehlikeli sonuçlar doğurabilir. Çünkü burada satılan oyuncakların birtakım testlerden geçmeme ihtimali çok yüksektir. Çocuğunuzun sağlığı için, pazardan oyuncak alırken üzerinde CE standardı olup, olmadığını kontrol edin. Hiç duymadığınız firma ve markaları alırken iki kez düşünün, güvencesi olmayan ürünlerde problemlerle karşılama olasılığınız çok daha yüksektir.

Oyuncaklar bebekle birlikte büyümeli

Hepimizin bildiği gibi bebekler çok hızlı gelişir. Bu nedenle oyuncaklarda kalitenin yanı sıra fonksiyonelliği de önemlidir. Oyuncağın birden fazla fonksiyonu olması ve bebekle birlikte büyümesi gerekir. Örneğin çek çek maymun, 3 – ile 6 ay arasında üzerindeki farklı kumaşlar nedeniyle dokunma duygusunu geliştirir. 6 – 18 arasında, bebek bir bacağını çektiğinde kısalır ve sebep sonuç ilişkisi gelişir. 18 aydan sonra ise birlikte yatıp uyabileceği bir arkadaşı olur.

Çocuklara hangi dönemde hangi oyuncak?

0 – 12 aylık dönemde hangi oyuncaklar alınmalıdır?

Yeni doğmuş bebeğiniz zamanını çoğunlukla yatakta geçirir. 3 aylık döneme kadar henüz kavrama yeteneği de gelişmemiştir. O halde yapabileceğiniz en güzel şey, bebeğinizin yatağını mümkün olduğunca hoş bir konuma getirmektir. Seçtiklerimiz: Yatağın üzerine asılan rengarenk oyuncaklar, müzikli rüyalar, alınabilir.

Görme ve işitme duyusu gelişir: Bebekler 3. aydan sonra renkleri ve sesleri tanımaya başlarlar. Bu dönemde bebeğin işitsel ve görsel duyusunu geliştirmek için parlak renkli ve sesli oyuncaklar almaya özen gösterin. İçinde ses çıkaran renkli boncukların bulunduğu top, el ve ayaklarını keşfetmesi için çıngıraklı patikler, üzerinde rengarenk şekiller ya da hayvanların bulunduğu küçük renkli oyun alanı alınabilir.

Dokunma duygusu gelişir: Bebeklerin en erken gelişen duyularından biri de dokunmaktır. Nesneleri bilinçli olarak iki eliyle kavrama yeteneğine sahip olurlar. Bebeğinizin sağlıklı gelişimi için değişik kumaşlardan yapılmış ve yıkanabilen oyuncakları seçmenizde yarar var. Farklı renklerden dikilmiş hayvanlar, çıngıraklar alınabilir.

Sebep Sonuç ilişkisi gelişir: 0 – 12 ay arası dönemin bir özelliği de bebeklerin sebep – sonuç ilişkisi kurmaya başlamalarıdır. Bebekler bu dönemde içgüdüsel bir merakla keşif yapmaya başlarlar. Çeşitli sürprizler içeren hayvanların bulunduğu diş kaşıyıcıları, minik afacanlar aktivite oyunu, neşeli telefon, çuf çuf tren, dörtlü aktivite oyunu alınabilir.

Hareket yeteneği gelişir: Bebeklerin özgürlüklerine kavuşmalarının ilk adımı emeklemektir. Bebekler, emeklerken etrafındaki hareketli nesneleri yakalamak ve incelemekten büyük keyif alırlar. Bu dönemde hareket eden her nesne onlar için daha önem kazanır ve çevrelerini daha dikkatli incelemeye başlarlar. Top, pofuduk tekerler, çekilebilen ve hareket edebilen oyuncaklar alınabilir.

12-24 aylık dönemde hangi oyuncaklar alınmalıdır?

Suya alışır: Bu dönemde banyoda oyun çocuk için önem kazanmaya başlar. Suya alışması için çeşitli oyuncaklar, banyo zamanını eğlenceli bir oyuna dönüştürür. Banyocu kaplumbağa ve banyocu kardeşler alınabilir.

El becerileri gelişir: Bu dönemde bebeğiniz aynı anda birkaç değişik parçayı eline almaktan, incelemekten çok büyük keyif alır. Üst üste konulup yeni şekiller oluşturulabilinen hampti dampti alınabilir.

Problem çözmeyi öğrenir: Çocuklar gelişen el becerileri sayesinde parçaları ayırmak, birleştirmek, bir yerden diğerine taşımak, çekmek, itmek ve aynı işlemleri sürekli tekrarlamaktan zevk alırlar. Parçalar arasındaki bağlantıyı bulmaya uğraşırlar. Obur ayıcık, sürprizli araba, yumuşak patates kafa alınabilir.

24 – 36 aylık dönemde hangi oyuncaklar alınmalıdır?

Yaratıcılığı gelişir: Çocuklar dikkatlerini bir noktaya toplayabilirler. Gelişen el becerileri sayesinde parçaları ayırmak, birleştirmek, bir yerden diğerine taşımak, çekmek, itmek ve aynı işlemleri tekrarlamaktan zevk alırlar. Artık birden fazla parçayı bir arada kullanabilir, parçaların arasındaki ilişkiyi bulmaya çalışırlar. Sürprizli araba, patates kafa, eşleştirme oyuncakları alınabilir.

Hayal gücü gelişir: Çocuklar çevrelerinde gördükleri olaylardan anne ve kardeşlerin aile içindeki rollerinden etkilenerek, bunu oyunlarına yansıtırlar. Bu dönemde çocuklar toplum içindeki sosyal rollerini öğrenmeye başlar ve sosyal birey olma yolunda ilk adımlarını atarlar. Bez bebekler, bebek arabaları, mutfak takımları ve arabalar alınabilir.

Oyuncaklarda güvenlik ve sağlık

Emniyeti ve kaliteyi ucuza satın almak, hele çocuk sağlığı söz konusu olduğunda, sadece ülkemizde değil, dünyanın hiçbir yerinde mümkün değildir. Doğal olarak da güvenli, kaliteli ve hijyenik olarak çocuk sağlığını olumsuz etkilemeyen oyuncaklar genellikle markalı, dolayısıyla satılan markasızlara oranla pahalı oyuncaklardır. Markalı oyuncaklar, aylar hatta yıllarca süren araştırmalar sonucu satışa sunulur. Bu araştırmalarda 0yuncaklar çeşitli güvenlik testlerinden geçirilir. Ardından, uzmanlar tarafından çocukların oyuncaklarla olan ilişkisi gözlemlenir. Oyuncağın yüzde yüz fonksiyonel olup, olmadığına bakılır. Tüm bu ayrıntılı çalışmalardan sonra oyuncağın satışa sunulmasına karar verilir.

Bu araştırmaların amacı, oyuncakların güvenli, sağlıklı, dayanıklı olması ve çocukların gelişim ihtiyaçlarına en doğru şekilde cevap vermesidir. Buna örnek vermek gerekirse, bu tip oyuncakların pil yuvaları 0 – 3 yaş grubu çocukların açamayacağı şekilde dizayn edilmiştir. Bu yüzdendir ki, anne ve babaları açmadığı takdirde küçük çocuklar kendilerine fiziki zararlar verebilecek pilleri yuvalarından asla çıkartamayacaklardır. Sadece bu tarz bir pil kutusunun tasarımı bile aylar, hatta yıllar süren araştırmalar sonucunda ortaya çıkar.

Sağlıcakla Kalın.


Aklınamı Takıldı? UZMANLARA VE ANNELERE SOR (Tıkla)
Instagramda Bizi Takip Edin ! (Tıkla)

Annemce

Annemce yazar ekibi, kadın ve çocuk sağlığı, hamilelik, bebek sağlığı, kısırlık ve tüp bebek konularında tecrübe ve bilgi sahibi alanında uzman kişilerden oluşmaktadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu