Çocuk

Büyüme Ağrısı Nedir? Diğer Ağrılardan Nasıl Ayırt Edilebilir?

Çocukluk döneminde büyüme ağrılarının yanında romatizmal ağrılar da görülebilir. Ve çoğunlukla bu iki ağrı nedeni çoğu anne baba tarafından ayırt edilemez. Oysa büyüme ağrılarıyla romatizmal hastalıklar arasındaki farkları bilmek, çocuğun ileride yaşayabileceği çok önemli sorunları önlemenin temel basamağıdır.

Büyüme ağrıları birçok çocukta gözlenen ve kemiklerin gelişmesinden kaynaklanan ağrılardır. Bu ağrılar zaman zaman çocuğu rahatsız etse de, ileriye yönelik bir sorun yaratmaz. Fakat büyüme ağrıların dışında başka ağrılar da vardır ve bunların çok ciddi bir şekilde ayırt edilmesi gerekir. Çünkü büyüme ağrılarıyla karıştırılabilen bazı romatizmal hastalıklar, belirlenip tedavi edilmezse, ileride çok ciddi sorunlar yaratabilir.

Çocuklarda büyüme ağrısı nedir?

Büyüme ağrıları birçok çocukta görülen, özellikle bacakların baldır bölgesinde, zaman zaman uylukta ve nadiren de kollarda hissedilen ağrılardır. Bu ağrılar genellikle puberte denilen, genç kızlığa (9 – 11 yaş) ya da genç erkekliğe (13 – 16 yaş) geçiş döneminde görülür. Büyüme ağrıları oldukça künt, yani tam olarak yeri gösterilemeyen ağrılardır. Fakat zaman zaman kramp tarzında çok şiddetli de olabilir. Bu ağrıların en tipik özelliği, geceleri olmasıdır.

Bazı çocuklarda ise uzun süre yol yürümekle ya da koşmakla, yani eforla da ortaya çıktığı görülür. Ama tipik olanı gece, istirahat anındayken ortaya çıkanıdır. Bu ağrılar özellikle uyluk ve baldırdaki uzun kemiklerin ekleme komşu uç bölgelerinde görülür ve uzama devam ettiği sürece hissedilir. Ortalama 1 – 2 yıl içersinde de geçer. Kısaca bu ağrılar kemiğin büyüme ve gelişmesi esnasında ortaya çıkar ve nedeni tam olarak hala bilinmemektedir.

Aileler ne yapmalı?

Uzmanlar, anne babalara şunları öneriyor; “Anne ve babaların öncelikle soğukkanlı olmaları ve çocuklarına da korkulacak bir durumun olmadığını anlatmaları gerekir”. Yani hem ailenin hem de çocuğun eğitimi şarttır.

Ayrıca büyüme döneminde bu tip ağrıların olabileceği, gece ağrılarının yaşanmasının beklenen bir durum olduğu da çocuğa mutlaka anlatılmalıdır.

Büyüme ağrıları hangi ağrılarla karıştırılabilir

Büyüme ağrıları, ergenliğe geçiş sırasında görülebilen başka kemik hastalıklarıyla karıştırılabilir. Uzmanlar, büyüme ağrılarının diğer bacak ağrılarıyla karıştırılmamasına dikkat çekerek şunları belirtiyor; “Özellikle bu geçiş dönemlerinde kemiğin yetmezliğe uğradığı, tam gelişemediği bazı hastalıklar vardır.

Örneğin; diz kapağı kemiğinin altında bulunan çıkıntının tam kemikleşememesi en sık görülen olaylardan biridir. Böyle bir kemikleşememe sadece bir noktada yaşanır”. Bu tip ağrılar koşma ya da ağır bir spor yapma gibi, efor gerektiren zorlanmalardan sonra ortaya çıkar. Bu ağrıları, geceleri ortaya çıkmadığı ve sadece eforla ilişkili olarak görüldüğü için büyüme ağrılarından ayırt etmek zor değildir. Ayrıca bu tip ağrı kalçada da görülebilir ve kalçada ağrı hissedilmesi durumunda topallamalar olabilir.

Büyüme ağrıları bunun dışında bazı romatizmal hastalıklarla da karıştırılabilir. Çocuklarda görülen romatizmal hastalıklar azımsanmayacak kadar çoktur. Bu hastalıkların en önemlisi de, akut eklem romatizması.

Büyüme ağrılarını diğer ağrılarla karıştırmayın

Büyüme ağrıları özellikle büyümenin hızlı olduğu dönemlerde görülür. Bu ağrıların, özellikle romatizmal ağrılardan iyi ayırt edilmesi gerekir. Romatizmal ağrılar çoğunlukla sabah kalkinca ve hastalar hareketsizken ortaya çıkar. Büyüme ağrıları ise aşırı yorgunluk sonrasında ve genellikle geceleri uykudan uyandıracak şekilde ortaya çıkar. Büyüme ağrıları için, eğer çocuk bir aydan fazla yakınıyor, aktivitesi engelleniyor ve geceleri uykudan uyandıracak kadar yoğun bir ağrıdan şikayet ediyorsa, bir doktora başvurmakta yarar vardır.

Büyüme ağrıları ileriki yaşlarda herhangi bir komplikasyona yol açmaz ve büyüme tamamlandığında geçer. Bu nedenle anne ve babaların kaygılanmaları gereksizdir. Eğer geceleri çocuk ağrı nedeniyle uykusundan uyanıyorsa, anne ya da baba ağrıyan bölgeye hafif bir masaj yapabilir. Ayrıca ağrıyan bölgeyi sararak sıcak tutmak tutulursa, çocuğun rahatlamasını da kolaylaştırabilir. Eğer ağrılar çok rahatsız ediciyse, çocuğa ağrı kesici vererek rahatlaması sağlanabilir.

Akut eklem romatizması nedir?

Akut eklem romatizmasının, özellikle “betahemolitik streptokok” denilen mikroorganizmanın sebep olduğu bir boğaz enfeksiyonu sonrasında oluştuğu bilinir. Uzmanlar; “Bu romatizmal hastalık, büyüme ağrılarında olduğu gibi, genellikle ergenliğe geçiş döneminde görülür. Görülme yaşı 11 – 18 arasıdır. Ancak büyüme ağrısından farklı olarak, bu ağrıların başlamasından 20 gün kadar önce çocuğun bir üst solunum yolu enfeksiyonu, özellikle de bademciklerin şişmesiyle karakterize bir boğaz enfeksiyonu geçirmiş olması beklenir” diyor ve şöyle devam ediyor; “Akut eklem romatizmasının özellikle ön safhasinda, bademcik iltihabı geçirildiği sırada vücut ateşi yükselir.

Bu hastalığa bademcik iltihabı yapan mikrobun kendisinin değil, toksininin neden olduğu bilinmektedir. Sözü edilen bu toksin hastalıktan 20 gün sonra vücudun zayıf bir bölgesine yerleşir. Zayıf bölge bazen böbrek, bazen kalp bazen de eklem olur. Tuttuğu yerde inflammasyon (yangisal) bir iltihabi reaksiyon gösterir”.

Böyle bir durumda diz ya da ayak bileği şişer. Hastalık iki tarafı aynı anda tutmadığı için, göç edici bir tarzı vardır. Akut eklem romatizmasinin en tipik özelliği, birkaç gün sonra bir eklemden başka bir ekleme geçebilmesidir. Hastalığın belirdiği eklem şişer, isi artımı olur, kızarır ve çocuğun fonksiyonları zorlaşır, hatta yürüyemez. Bu nedenle büyüme ağrısıyla kolaylıkla ayırt edilir.

Akut eklem romatizması kalıcı hasara yol açar mı?

Bunların dışında, akut eklem romatizması reaktif bir olay olduğu için eklemlerden iz bırakmadan geçer. Fakat ileride kalpte ciddi kapak hastalığı oluşturabilir ya da böbrek fonksiyonlarını bozabilir. Bu nedenle akut eklem romatizması teşhisi konulduğunda, tedavinin hemen düzenlenmesi, iyileşme sonrasında da çocuğun kontrollerinin ihmal edilmemesi gerekir.

Eğer bu hastalık 18 yaşın altında geçirildiyse, nüksetme olasılığı oldukça kuvvetlidir. 18 yaşından sonra geçirildiğinde ise, özellikle ilk birkaç yıl boyunca çok sıkı bir kontrol gerekir. Çünkü bazen hastanın bademciklerinin alınması, bazen de yıllar süren penisilin uygulaması gerekebilir. Ayrıca sık bademcik iltihabı geçiren bir hastanın boğazının gargara ile temizlemek gibi bazı koruyucu önlemleri alması gerekebilir.

Juvenil kronik artrit nedir?

Küçük yaşlardaki çocuklarda sık görülen bir başka romatizmal hastalık da “juvenil kronik artrit”tir. Bu romatizmal hastalık üç yaşındaki çocuklarda bile görülebilir. Uzmanlar, juvenil kronik artritin sebebini şöyle açıklıyor; “Juvenil kronik artritin sebebi tam olarak bilinmese de, genetik geçişin kuvvetli olduğu düşünülmektedir”. Bu hastalık çocuğun eklemlerinde her iki kalça ya da her iki diz gibi simetrik tutulum yapar. Akut eklem romatizmasında aileler büyük bir panik yaşarlar. Çünkü eklem şişer, kızarır, çocuk yürüyemez. Oysa juvenil kronik artritte hastalık yavaş başlar, eklem şişer ama kızarıklık yoktur.

Çocuğun fonksiyonları ağrılıdır. Eklemde yangısal bulgular vardır. Ama hiç bir zaman akut eklem romatizması kadar gürültülü ve hızla gelen bir hastalık değildir. Fakat sonuçta büyüme ağrısından farklı bir şekilde, bu hastalığın eklemleri tutması çocuğun yere basamamasıyla sonuçlanabilir.

Uzmanlar, açıklamasına şöyle devam ediyor; “Juvenil kronik artritte eklemin normal yapısının vücut tarafından düşman olarak tanınması ve vücudun buna karşı savaşmaya başlaması söz konusudur. Antijen denilen, vücut için yabancı olarak kabul edilen maddeler ve vücudun buna karşı yaptığı antikorlar birlikte ekleme çökerler”.

Bundan sonra her bir reaksiyonda isi artımı, ağrı, şişlik oluşur. Daha sonra reaksiyon sona erer. Fakat her reaksiyonda o maddeler çökerek, dokular ölerek birikir ve bu olay eklem hareketini giderek zorlaştırır. Çocuk 15 – 16 yaşlarına geldiğinde, eklemlerinde ciddi bir fonksiyon kaybı olabilir. Hasta rahat etmek için dizini kıvırır. Ancak dizini uzun bir süre o vaziyette tuttuktan bir süre sonra dizi tekrar düz konuma gelemez. Eklemin etrafındaki kaslar ve diğer yumuşak dokular kısalır.

Juvenil kronik artrit, kortizon gibi hastalığın gidişini yavaşlatan birtakım ilaçlarla yoğun bir tedavi gerektirir. Ancak bu tedaviye rağmen ciddi fonksiyonel kayıplara neden olabilir. İleriki yaşlarda ciddi özürler ortaya çıkar. Dolayısıyla bu çocuklar başkalarına bağımlı yaşamak zorunda kalabilirler. Tanı konduktan sonra bu hastaların çok sıkı izlenmeleri ve özellikle eklemlerinde kalıcı bir fonksiyon bozukluğu olmaması için rehabilitasyonları şarttır.

Büyüme ağrıları diğer ağrılardan nasıl ayırt edilebilir?

Büyüme ağrılarında hiçbir şekilde eklem tutulum bulgusu yoktur. Tutulum bulguları eklemde ısı artımı, kızarıklık, şişlik, ağrı ve fonksiyon bozukluğudur. Ağrı dışında, bu şikayetlerin hiçbirine büyüme ağrılarında rastlanmaz.

  • Büyüme ağrıları daha çok geceleri ortaya çıkar.
  • Büyüme ağrıları genellikle künt niteliktedir. Bazen kramp tarzında olur ve genellikle bacaklarda ve baldırda görülür.
  • Akut eklem romatizmasında uzun kemiklerde hiçbir ağrı yoktur. Sadece eklemde ağrı görülür. Genellikle tek bir eklemde görülür. Bulgular geçerken diğer bir eklemde alevlenme oluşur. Kollarda ya da bacaklarda olabilir. Bazen dirsek ya da el bileğinden de başlayabilir.
  • Akut eklem romatizmasında, eklemde tipik iltihabi reaksiyonun bütün özellikleri vardır. Yani kızarıklık, şişlik, eklemlerde isi artımı, ağrı ve fonksiyon bozukluğu görülür.
  • Akut eklem romatizması gündüz – gece diye bir zaman seçmez. Gün içerisinde hep ağrılıdır. Sabahları tutukluk yoktur. Sürekli ağrı olacağından hasta zaten eklemini hareket ettirmek istemeyecektir.
  • Akut eklem romatizmasının öncesinde bir bademcik enfeksiyonu olması muhtemeldir. • Juvenil kronik artritte eklem kızarıklığı yoktur.
  • Juvenil kronik artritte de, akut eklem romatizmasında da genelde vücut ısısını, yani koltuk altı ateşini yükselten bir sebep yoktur. Fakat eklem bölgesi civarında ciddi isi artımı vardır.
  • . Juvenil kronik artrit daha küçük yaşlarda ortaya çıkar. Üç yaşından itibaren bile görülebilir.
  • Ailede romatizmal hastalık varlığı, juvenil kronik artrit için şüpheyi artırır.
  • Juvenil kronik artritte simetrik tutulum vardır. Her iki kalça, her iki diz gibi eklemler iki taraflı tutulur. Eklemlerde kızarıklık hariç, isi artımı, şişlik, ağrı ve fonksiyon kaybı tipiktir.
  • Akut eklem romatizmasında atak çok kısa süre içerisinde geçirilir. Yani eklem 3 – 4 gün şişer, ağrı olur ,daha sonra hafifler ve öbür taraftaki ağrı daha ön plana geçer. Kısacası eklemi bırakmaz.

Sağlıcakla Kalın.


Aklınamı Takıldı? UZMANLARA VE ANNELERE SOR (Tıkla)
Instagramda Bizi Takip Edin ! (Tıkla)

Annemce

Annemce yazar ekibi, kadın ve çocuk sağlığı, hamilelik, bebek sağlığı, kısırlık ve tüp bebek konularında tecrübe ve bilgi sahibi alanında uzman kişilerden oluşmaktadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu