Bebek

Doğumdan Sonra Bebek Sağlığı ve Kontrolleri

Bir bebeğin doğumundan sonra bir çok kontrolden geçmesi gerekir. Anne ve babalar bu sağlık kontrollerini ihmal etmemeli ve ciddiye almalıdırlar.

Günümüzde normal doğum sonrası hastanede en fazla bir – iki gün kalarak erken eve gitme yaygınlaştı. Beşinci gün civarında bebeklerin önemli bir doktor kontrolü vardır. Erken eve gitme, evde doğum beşinci gün muayenesinin ihmal edilmesine ya da kaçırılmasına dolayısıyla da çocuk doktorlarının yeni doğan bebeklerin sağlığı açısından daha çok endişelenmesine yol açar.

Bütün dünyada annenin doğumdan sonra sorduğu ilk soru hemen hemen aynıdır: Bebeğin her şeyi yerinde mi?

Doğumdan sonra bebek sağlıklı mı?

Bebek ilk ağlamasını kendiliğinden gerçekleştirip, gözlerini açarak düzenli nefes alıp vermeye başladıktan sonra anne – baba biraz rahatlar. Bebeğin doğum sonrası birinci ve beşinci dakikada değerlendirilen apgar puanlarının yüksek ve ilk muayenesinde sağlıklı bulunması genç anne – babanın tamamen rahatlayarak bebeğin sağlıklı olduğuna inanmasını sağlar. Çoğu zaman böyle olmasına rağmen bebeğin gerçekten sağlıklı olup olmadığı daha ayrıntılı olan ikinci muayenede anlaşılır. İlk muayenede bebeğin dış dünyaya uyum sağlayıp sağlayamayacağı araştırılır. Bebek iyi nefes alabiliyor mu? Kalbi nasıl çalışıyor? Emme, yutma, kavrama gibi bebeğin beslenebilmesini sağlayan yenidoğan reflekslerinin varlığı araştırılır. Riskli doğumlar dışında ilk kontrol ebeler ya da doğuma giren çocuk doktorları tarafından gerçekleşir.

Geniş kapsamlı olan ikinci muayeneyi ise çocuk doktoru yapar. İkinci muayene yapılana kadar çoğu aile bu durumdan habersizdir. Çocuk bölümü olan hastaneler bebeği beşinci gün muayenesine çağırırken bazı hastanelerde bu muayene bebeğin taburcu olacağı gün yapılır.

Son zamanlarda sorunsuz normal doğumları erken taburcu etme yaygınlaştığından bebek hastanede en fazla üç gün kalabilmektedir. Ülkemizde birçok anne adayı da evde doğum yapmayı tercih eder. Bu her iki durumda bebeğin ayrıntılı olan ikinci muayenesi daha da önem kazanır. Bu muayenenin ihmal edilmesi ya da geç yapılması bebeğe zarar verebilir.

Doğumdan sonra ikinci muayene niçin yapılır?

İlk muayenede neler gözden kaçabilir? Bazı olguların keşfedilebilmesi için belli bir zaman mi geçmelidir? Yeni doğanlarda karşılaştığımız bazı sorunların anlaşılabilmesi için belirli bir süre geçmelidir. Doğumdan sonra dinlenen bebek yavaş yavaş organlarını ve çeşitli vücut işlevlerini kullanmaya başlar. Örneğin kaka ve çiş yapması ilk 24 – 48 saatte gerçekleşir. Fizyolojik sarılık üçüncü günden sonra belirginleşir. Tedavisi son derece kolay olan tiroit hormon eksikliği ise ilk başlarda hiçbir belirti göstermeyebilir, ancak topuktan kan alınarak anlaşılabilir.

Ancak anne babaları rahatlatmak için şunu söyleyebiliriz: İlk kontrolünde sağlıklı bulunan bebek genelde ikinci muayenesinde de sağlıklı bulunur. Çocuk doktoru ikinci muayenede neleri değerlendirir? Bu aşamada hangi testler gerekir? Doktor bir kez daha bebeğin köprücük kemiklerinin doğum esnasında zarar görüp görmediğini kontrol eder. Köprücük kemiği kırılan her bebek ağlamayabilir. Kırık erkenden anlaşılmayıp yanlış kaynarsa, ileri yaşlarda şiddetli ağrıya neden olabilir. Ancak köprücük kemiği genelde sorunsuz kaynar. Bu muayenede bebeğin refleksleri tekrar kontrol edilir. Bebek doğum ve dış ortama uyum yorgunluğunu attıktan sonra gelişimi ve nörolojik işlevleri daha iyi değerlendirilir. Nörolojik bozukluklar ya da gelişme geriliği ne kadar erken tespit edilirse, bebeğe daha etkili yardım edilebilir.

Doğumdan sonra erken yapılan testler güvenilir midir?

Yeni doğan bebeğin kalbi nasıl çalışır? Anne rahmindeki bebeğin kalbinin çalışması, yapısı ve kan dolaşımı tamamen farklıdır. Bebek doğumdan sonra nefes almaya başlayınca, kalple akciğerler arasında “küçük dolaşım” denilen kan dolaşımı sağlanmış olur. Yani doğumdan sonra fetal kan dolaşımının (anne karnındaki) erişkin tipi dolaşıma dönüşmesi gerekir. Bu değişiklikler gerçekleşemezse çeşitli kalp hastalıkları oluşur. Bu kalp hastalıklarında kulaklıkla dinlenildiğinde kalpten gelen bir üfürüm sesi duyulur. Üfürüm sesi doğumdan günler sonra ortaya çıkabildiğinden her muayenede kalp seslerinin mutlaka dinlenmesi gerekir.

Çeşitli metabolizma hastalıklarının erken tanısı için topuktan alınan birkaç damla kanla yapılan tarama testleri önemlidir. Bu testlerle “Bebeğin tiroit bezi yeterli çalışıyor mu? Protein ya da karbonhidrat metabolizmasında aksama var mı?” sorularına cevap bulunur. Bu nadir görülen hastalıklar erken tanınarak tedavi edilmezlerse, bebeğin sağlığını olumsuz etkileyerek kalıcı beyin hasarı ve zeka geriliğine neden olurlar. Beşinci günden daha erken alınan kan testleri yeterince güvenilir değildir. Testler genelde beşinci günde yapılır. Çünkü doğum sonrası ilk günlerde, anne karnındayken bebeğe annenin tiroit hormonları geçebilir ve bu durum sonucu yanıltabilir.

Kalıtsal metabolizma hastalıkları

Diğer yandan kalıtsal metabolizma hastalıklarının anlaşılabilmesi için de bebeğin en az birkaç gün anne sütü ya da hazır mama ile beslenmiş olması gerekir. Bazı hastanelerde bu testler üçüncü günde yapılır. Erken yapılan testlerde kesin tanı için ikinci kez kan alınması gerekebilir. Bebeklerde sarılık genelde üçüncü günden sonra belirginleşir. Klinikten ayrılan anneler bebeği beşinci gün civarında kontrole getirmezlerse sarılık atlanabilir. Sarılıkta topuktan alınacak bir damla kan, bebeğin fototerapiye gereksinimi olup olmayacağını gösterir. Bu nedenlerden dolayı erken taburcu edilen ya da evde doğum yapan anneler bebeklerini beşinci gün civarında doktora götürmelidir.

Sonuç olarak bu kontroller ihmal edilmemeli ve zamanında yaptırılmalıdır. Görüldüğü gibi kontrollerin aksaması durumunda ortaya birçok ciddi hastalık çıkabilmektedir. Halbuki bunlar zamanında teşhis edilebilse tedavileri de yapılabilir. Doğum sonrası yapılacak sağlık kontrolleri çocuğun gelecekte de sağlıklı kalabilmesi için büyük bir önem taşımaktadır. Tabi ki burada bütün iş anne ve babaya düşmektedir.

Doğumdan sonra annenin de kontrole ihtiyacı vardır

Bu dönemlerde babalar genelde izinli olacağından bebeği doktora götürebilirler. Çünkü anneler çocukları için çektikleri bütün sıkıntılardan sonra kendileri ile ilgilenmeyi de unutmamalıdırlar. Kadınların da doğumdan bir hafta sonra bir doktor kontrolüne ihtiyaçları vardır. Her şey bebek demek değildir anne bebeğine faydalı olmak istiyorsa kendine de dikkat etmelidir.

Annenin de doğumdan sonra bazı sağlık kontrollerinden geçerek doğumu sağlıklı olarak atlatıp atlatmadığına bakılmalıdır. Doğumdan sonra bazı komplikasyonlar olabilir. Annenin de kendini ihmal etmemesi gerekir. Bebek doğduktan sonra her şey bitmiş sayılmaz. Kadının sadece doğum sonrası organizmasının eskiye dönüp dönmediğine değil bedensel olarak tekrar gebelikten önceki durumuna dönebilmesi içinde ilgili bakıma ihtiyacı vardır.

Sağlıcakla Kalın.


Aklınamı Takıldı? UZMANLARA VE ANNELERE SOR (Tıkla)
Instagramda Bizi Takip Edin ! (Tıkla)
Dertleşmek İstiyorsan Aramıza Katıl ! (Tıkla)

Annemce

Annemce yazar ekibi, kadın ve çocuk sağlığı, hamilelik, bebek sağlığı, kısırlık ve tüp bebek konularında tecrübe ve bilgi sahibi alanında uzman kişilerden oluşmaktadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu