Bebek

Ani Bebek Ölümü Sendromu Nedir? Nedenleri Nelerdir?


Ani bebek ölümü sendromu, bebeğin hiçbir rahatsızlığı yokken yatağa yatırılıp, sabah yatağında ölü bulunmasına denir. Ani bebek ölümü sendromu, en çok süt çocuklarında ortalama 2 – 4 ayları arasında görülür. Bebek tamamen sağlıklı olmasına rağmen bir sabah yatağında ölü bulunur. Durumu asıl karmaşıklaştıran nokta da budur.

Sağlıklı bir bebek durup dururken niçin ölür? İşte bu konuda uzmanlar yıllarca araştırmalar yapmışlar ve bazı noktaları saptamışlar. Özellikle sosyo ekonomik düzeyi düşük olan toplumlarda, ani bebek ölümleri görülme olasılığı çok daha fazla. Çünkü böyle toplumlarda risk faktörleri de artış gösterir. Ani çocuk ölümleri sendromu mutlaka bebeğin yatağında olmayabilir. Örneğin; annesinin kucağında, arabasında ya da dışarda bir yerde de meydana gelebilir.

Ülkemizde bu durum halk arasında bebeğin nazardan ölmesi diye adlandırılır. Ülkemizde ani bebek ölümleri olaylarında belli bir oran saptamak mümkün değil. Çünkü birçok insan sorunun ne olduğunu bilmez ve üzerine gitmez. Tanı konulamadığı için de istatistiklere yansımaz. Bunun için kişilerin ve gerektiğinde sağlık ekiplerinin ani ölüm sendromu konusunda bilinçlendirilmeleri gerekir.

Ani ölüm sendromu konusunda tanı koyabilmek için, evde ölen bebeklere mutlaka savcılık kanalıyla otopsi yaptırılması gerekir. Çünkü tanı, ancak otopsi yapıldığında konulabilir. Bunun önemi ise, eğer ailenin bir çocuğunda ani ölüm sendromu görüldüyse, diğer çocuklarında da görülme olasılığı yüksektir.

Bebeğin yatış pozisyonu çok önemlidir Ani ölüm sendromunun risk faktörlerinden bir tanesi bebeğin yüzükoyun yatırılmasıdır. Yüzükoyun yatan bebek bir şekilde nefessiz kalarak boğulabilir ve sabaha karşı ölü olarak bulunabilir. Araştırmalar, ani bebek ölümlerinin genellikle sabaha karşı saat 7 civarlarında gerçekleştiğini ortaya koymuştur.

Fakat bu durumun nedeni kesin olarak bilinmemektedir. Bebeğin sırtüstü yatırılması, ani bebek ölümlerini azaltan önlemlerin başında gelir. Bebeğin kusup boğulma olasılığı yoktur; çünkü bebek bu pozisyonda uyurken başını yana çevirebilir. Özellikle Avrupa ülkeleri bebeklerin sırtüstü yatırılmaları konusunda çok çabuk adapte oldular ve bazı ülkelerde ani ölüm sendromunun yarı yarıya azaldığı belirlendi. Yani sırf yatış pozisyonunu değiştirerek, ani ölümler azalır.

Sigara annenin ve bebeğin sağlığına zarar verir

Ani bebek ölümlerinin ikinci risk faktörü ailede sigara içilmesidir. Annenin sigara içmesi bebeği direk olarak etkilediği gibi, evin içinde sigara içilmesi de eş oranda etkilidir. Yani bir bebek yüzüstü yatırılır ve bununla birlikte anne sigara içerse, ani ölüm riskinin çok fazla olduğu bildirilmektedir. Bununla birlikte gebelerin sigara kullanmaları hem düşük doğum ağırlıklı bebeklerin doğmasına, hem de ani bebek ölümlerine neden olur. Ayrıca bebeğin etkilenmemesi için annenin olduğu kadar babanın da sigara içmemesi gerekir.

Ne çok soğuk, ne de çok sıcak

Bir başka risk faktörü ise hipertermi denilen; bebeğin çok fazla ısıtılmış olmasıdır. Genellikle çok fazla giydirilmiş, kalorifer yanında uyutulmuş ya da kundaklanmış bebeklerde bu durum ortaya çıkar. Bebeğin odası soğuk olmasın diye ısıtıcı yakmak da buna bir etkendir. Bebeği çok fazla giydirmek solunumunu bir şekilde engelleyebilir. Ayrıca bebek için soğuk kadar fazla sıcak da zararlıdır. Bebeğe bir fanila, bir pamuklu tulum ve yelek giydirilmesi yeterli olur. 18 – 22 derece sıcaklıkta bir odada bebeğin üzerine bir yorgan veya battaniye örtülmesi yeterlidir. Bebekler soba, radyatör veya isitici yanında yatırmamalıdırlar.

Bebek için anne sütünün yararları

Bebek ilk 4 – 6 ay içinde mutlaka anne sütüyle beslenmelidir. Anne sütü az alan bebeklerde ani bebek ölümü daha çok görülür. Bu nedenle bebeğin anne sütüyle besleniyor olması ani ölümlere karşı koruyucu bir etken olarak değerlendirilir. Çalışan anneler bile sütlerini sağarak ertesi güne bırakabilirler. Anne sütü buzdolabında 24 saat tazeliğini korur.

Bebekle aynı yatağı paylaşmayın

 Annenin bebeğiyle aynı yatağı paylaşması da ani ölümlere risk faktörü olarak gösterilmektedir. Anne ya da baba yanında uyuyan bebeklerde, özellikle sigara ya da alkol içilmişse, ani bebek ölümü sendromu görülme olasılığı çok yüksektir. Yetişkinin nefesiyle bebeğe geçen birtakım toksinler zararlı olabilir. Bu nedenle bebeğin anne ve babasının yatağında uyumaması önerilir. Fakat bütün bunlarla birlikte annenin bebekle birlikte ayni odada, ayrı yataklarda yatmasının sağlanması, emzirmeyi olumlu etkiler ve anne bebeğini yakından gözleyebilir.

Bebeğin emzik emmesi ne ölçüde zararlı?

Bazı araştırmacılar, emzik emen bebeğin daha rahat nefes alıp verdiğini söyler. Fakat sağlıklı bir bebeğe emziğin verilip verilmeme konusu ani bebek ölümü sendromunun dışında, bebeğin diş gelişimi veya enfeksiyona zemin hazırlaması açısından tartışılmaktadır. Bu nedenle bebeğin emzik emmesinin zararları konusu hala kesin bir açıklık kazanmamıştır.

Burun tıkanıklığı bebeğin nefes almasını güçleştirir

Bebeğin nezle olması, minik burnundan nefes almasını güçleştirir. Tabii ki bebeğin nezle olması ani bebek ölümü sendromuna etken değildir. Fakat özellikle uykudayken rahat nefes almasını güçleştirir. Ayrıca araştırmalara göre ani bebek ölümleri sendromu kış aylarında yaza göre daha sık görülür.

Denetleme monitörlerinin yararları

Özellikle prematüre, yani zamanından erken doğan bebeklerde bazen ani solunum durmasi görülür. 20 saniyeden fazla olan solunum durmalarına “ani solunum durması” denir. Ayrıca ani bebek ölümü sendromunun prematüre bebeklerde görülme oranı yüzde 20’dir. Eğer bebeklerde böyle solunum durmaları oluşuyor ve buna morluk ve kalp ritminde azalma da katılıyorsa, ciddi bir durum söz konusudur ve bebek acilen hastaneye götürülmelidir. Bu tip sorunları olan bebekler monitör denilen bir çeşit cihaza bağlanır ve izlenir. Bu cihaz bebeklerin solunum hareketlerini izler ve eğer durma olursa alarm vermeye başlar.

Böyle bir durumda bebeğe hafifçe dokunarak ve hareket ettirerek tekrar soluk alması sağlanır. Eğer bebeği hareket ettirmek sonuç vermiyorsa, mutlaka hastane ortamında ilaç tedavisine alınması gerekir. Eğer prematüre bebek hastaneden taburcu olduktan sonra hala bazı ataklar gösterirse, monitör cihazı evlere kiralanır ve solunumun durup durmadığı izlenebilir.

Ani soluk durmalarında alınacak önlemler

Bebeğin nefesi kesildiğinde, eğer bebeği hafifçe hareket ettirmek bir çözüm getirmez ve hastaneye veya doktora ulaşım sorunları yaşanırsa; aileler solunuma nasıl yardım edecekleri ya da bebeği nasıl canlandıracakları gibi bazı temel bilgilere sahip olmaları gerekir. Burada öncelikle bebeğin nefes almamasının sebebi bir yabancı cisim olup olmadığı belirlenmeli.

Bunu anlamak için parmağı kanca biçimine getirip bebeğin çenesinden tutarken ağzına sokmak gerekir. Eğer bir cisim yok ve bebek hala nefes almıyorsa, yapay solunum yapmak gerekir. Anne kendi ağzıyla bebeğin ağzını ve burnunu kaplar şekilde bebeğe nefes vermeli. Bir süre bekledikten sonra bebek hala nefes almıyorsa bir kez daha aynı yöntemi uygulamalı. Bütün bu uygulamalar gerekli olmadan önce, her anne baba doktorlarına danışarak acil durumlarda yapılması gereken uygulamaları doğru bir biçimde öğrenmeliler. Çünkü acil durumlarda hayat kurtarmak bilinçli bir uygulamayı şart koşar.

Sağlıcakla Kalın.


Aklınamı Takıldı? UZMANLARA VE ANNELERE SOR (Tıkla)
Instagramda Bizi Takip Edin ! (Tıkla)
Dertleşmek İstiyorsan Aramıza Katıl ! (Tıkla)

Annemce

Annemce yazar ekibi, kadın ve çocuk sağlığı, hamilelik, bebek sağlığı, kısırlık ve tüp bebek konularında tecrübe ve bilgi sahibi alanında uzman kişilerden oluşmaktadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu